از قطع روابط دیپلماتیک تا احتمال کاهش تنش بعد از موسم حج 1438

عسل حسن زاده _ روابط تهران و ریاض قبل انقلاب و بعد انقلاب اسلامی در ایران پر از فرازونشیب هایی بوده و هنوز هم ادامه دارد . مناسبات و روابط دو كشور به دليل تفاوت نگرش ايدئولوژيك هیچ گاه در سطح مطلوب نبوده است. به طور مثال قبل انقلاب درسال 1322درگيري‌های خونينی بين اتباع ايرانی و سعودی در گرفت در همین راستا يك حاجی ايرانی به نام ابوطالب يزدی‌ در ملاء عام‌، گردن زده شد و این موجب قطع روابط دیپلماتیک میان تهران و ریاض شد تا سال‌ها ، از رفتن حجاج ايرانی برای انجام مراسم حج جلوگيری شد. سال 1326یعنی چهار سال پس از اين واقعه در عربستان هيأت حسن نيتی از طرف عربستان سعودی جهت تجديد روابط دو كشور وارد ايران شدند و روابط به سمت آرامش نسبی رسید .بعد از انقلاب  مسئله «صدور انقلاب» یکی از محوری‌ترین وظایف جمهوری اسلامی بوده و عربستان هراس عجیبی از آن را داشت ترس مقامات سعودی از انقلاب اسلامی موجب شد تا با شروع جنگ تحميلی عراق عليه ايران، عربستان با كمك‌های اقتصادی‌، سياسی، نظامی و تبليغاتی خود، در كنار عراق قرار بگیرد‌. مجموع اين اقدامات باعث سردی و تيرگی روابط شد ومناسبات دو كشور تا سطح كاردار تنزل يافت.

 سقوط صدام حسین ، کشتار حاجیان در سال66 ، بهار عربی، تعرض مأموران بازرسی فرودگاه جده به دو نوجوان ایرانی در سال94و لغو سفرعمره ، فاجعه منا ، اعدام شیخ نمر و در پی آن حمله به سفارت وکنسولگیری عربستان در ایران ، مراحلی بودند که منجر به افزایش تنش و اختلاف میان دو قدرت منطقه‌ای شدند . روابط پرفرازونشیب و تخاصم های دیپلماتیک تهران و ریاض بر همه آشکار است اما دگردیسی و بهبودی روابط میان این دو کشور اگرچه کار دشواری است اما در قانون دیپلماتیک کاری غیرممکن نیست.از آنجایی که عربستانی‌ها هربار تلاش کردند به ایران ضربه بزنند یا به نوعی ایران را در منطقه منزوی کنند، اما هر بار شکست خوردند بدین ترتیب عربستان به این نتیجه رسیده که توانایی درگیری و ایجاد تنش با ایران را ندارد به همین دلیل  اختلافات به وجود آمده میان ایران و عربستان همزمان با موسم حج 38 هجری قمری تا حدودی کاهش یافته است و تحرکات مثبتی میان تهران و ریاض ایجاد شده است . همچنین از آنجایی که دولت آل سعود موفق نشدند دولت متبوع خود را در یمن مستقر کنند بنابراین به دنبال بهبود اوضاع خود با ایران هستند.
مسئولان سازمان حج و هیات دیپلماتیک کنسولی ایران که به ریاض سفر کرده‌اند و درباره حل بخشی از اختلافات دو طرف با دولت سعودی گفتگو و مذاکره کردند و هیاتی از نمایندگان سعودی برای برآورد کردن خسارتهای ایجاد شده سفارت عربستان به ایران سفر خواهند کرد . تغییر وضع موجود ضرورت دارد،اما نه صرفا به علت اهمیت تهران و ریاض،بلکه بیشتر به این دلیل که مناسبات دو کشور با حفظ امنیت وتامین ثبات در منطقه گره خورده است زیرا هر دو از قدرت‌های اصلی منطقه هستند و به تنهایی نمی توانند مشکلات منطقه را حل و فصل کنند باید توجه داشت که قرار نیست این اختلاف‌هایی که میان ایران و عربستان وجود دارد، کاملا حل شود زیرا بهبود رابطه میان این دو کشور یک استراتژی راهبردی است.

*  کارشناس ارشد روابط بین الملل

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *